DE PODIUMKAARTEN VAN PAMELA

Het meest gebruikte Tarotspel, de Waite-Smith Tarot (voorheen Rider-Waite), is gemaakt door een vrouw: Pamela Colman Smith. Kunstenares, illustratrice, decorontwerpster en storyteller. Haar passie voor en ervaring met toneel en theater zijn volop terug te vinden in haar ontwerpen. Iedere kaart is vormgegeven als een scene in een toneelstuk. Sommige kaarten hebben zelfs een podium!

Pamela’s invloed

In 1909 werkte Pamela in opdracht van Arthur Waite. Hij vond de Grote Arcana kaarten het belangrijkst en gaf haar alleen maar korte beschrijvingen voor de Kleine Arcana. Hij had weinig contact met haar tijdens het maakproces en vertrouwde erop dat het wel goed zou komen. Daarom danken we de afbeeldingen op de Kleine Arcana vooral aan Pamela’s creatieve geest.

En het is bij de Kleine Arcana waar we podiumkaarten vinden:

Alle 2-kaarten;
de 4 van Pentagram en de 4 van Staven;
5 Zwaarden;
6 Pentagram;
7 Zwaarden;
8 Pentagram;
9 Staven;
10 Bekers en 10 Staven en 10 Zwaarden
Oh, en dan is er nog één Schildknaap die op een podium staat, namelijk die van Bekers.

Dus 15 kaarten van de 40. Het lijkt wel of er geen orde in zit… en dat klopt ook! Pamela had maar vijf maanden om 78 kaarten te bedenken en uit te voeren. Het lukte haar niet om haar tekeningen naderhand nog eens te herzien en eventueel aan te passen. Daarom is de vormgeving niet altijd consequent.

“Theater heeft me alles geleerd”

Toch is er een dikke rode draad die haar tekeningen verbindt. Als je onder druk iets nieuws moet scheppen, val je vaak terug op wat je geleerd hebt en al beheerst. In haar geval was dat theater. Ze zei zelf: “Het toneel heeft me bijna alles geleerd wat ik weet over kleren, handelingen en beeldende gebaren. Het is een geweldige leerschool voor een illustratrice.”

Haar jongere jaren en opleiding aan de Kunstacademie stonden in het teken van het uitbeelden van verhalen en sprookjes. Ze maakte prachtige minitheatertjes die de Middeleeuwse sfeer droegen die we van de Waite-Smith kaarten kennen.


De waarde van theater, vond zij, is dat het “onrealistisch en kunstmatig” is. Dat klinkt negatief, maar ze bedoelde dat situaties en reacties overdreven worden weergegeven, zodat ze ons naar een bepaald gevoel leiden.

Pamela vond dat dat de overeenkomst was tussen theater en Tarotkaarten. Kijk maar eens naar de Hogepriesteres; wij zullen zelf nooit zó zitten. Maar we begrijpen wel het beoogde effect van de situatie en we voelen de uitstraling die ze heeft.

Pentagram 2 op Pamela’s wijze

Om de betekenis van een kaart uit te beelden, bouwde ze de kaart op als de scene van een toneelstuk. Die bestaat uit een paar onderdelen:

Een podium waarop alles plaatsvindt
Daarop personages die een handeling uitvoeren
Het decor, dat laat zien wat de sociale of natuurlijke omgeving is
En ‘Props’ oftewel rekwisieten oftewel karakteristieke voorwerpen

waite-smith tarot pentagram 2

Als we Pentagram 2 bekijken, zien we:

Het podium = de grijze ondergrond vormt het podium
Het personage = de jongeling, die twee handelingen verricht: hij lijkt te dansen terwijl hij jongleert
Het decor = een wilde zee met daarop twee scheepjes, en veel lucht
De ‘props’ = bestaan uit de twee ballen in een lus die een lemniscaat vormt

Als je probeert de ‘acteur’ op de kaart na te doen, voel je je al snel een aap die een kunstje vertoont. En dansen, en jongleren… best lastig om die ballen dan netjes in de lucht te houden. Is dat niet precies waar Pentagram 2 op wijst: hoe ongemakkelijk het vaak is om je taken te combineren en goed uit te voeren? Komt dat omdat we mensen proberen te ‘vermaken’, dus tevreden te stellen? De kleding van de acteur lijkt daarop te wijzen.

Dat jongleren en vermaken gaat de ene keer beter dan de andere keer, en dat ligt niet altijd aan jezelf. De wilde zee en het lemniscaat verwijzen naar de wilde ‘natuur’, naar een grotere, hogere macht die onverwacht nieuwe uitdagingen op ons pad brengt. Die wij dan weer proberen in balans te brengen en te integreren in ons dagelijks leven.

De Wereld is een Theater

Over hoe ze haar illustraties maakte, zei Pamela zelf: “Maar vooral, alles voelen. En ervoor zorgen dat als anderen naar mijn tekeningen kijken, het óók voelen!” Om de gemoedstoestand van het personage op de kaart nog meer te benadrukken, gebruikte ze ook:

Lichaamshouding en of deze passend is in de situatie
Gezichtsuitdrukking
Kleding en of deze passend is in de situatie en of ze goed gedragen wordt of niet
Overdrijving, waarmee ze nadruk legt op een bepaald aspect

De podiumkaarten liggen het dichtste bij Pamela’s eigen persoonlijkheid. Hierop drukt ze zichzelf uit met de taal van haar hart, die van het theater. De moraal, de metafoor van het theater vinden we in Shakespeare’s uitspraak (die Pamela zeker kende):

“All the World’s a Stage
And all the Men and Women merely Players;
They have their exits and their entrances
And anyone in her time plays many parts…”

(uit: As you Like it)

pamela-colman-smith-waite-shakespeare-illustraties
Illustraties voor Shakespeare Kalender door Pamela (zie haar kenmerkende paraaf midden-rechts)

Oftewel: alsof de Wereld een toneel is waarop alles plaatsvindt en wij acteurs zijn die rollen vervullen in een toneelstuk. Onze missie is te ontdekken welke rollen wij in ons leven hebben en hoe we die willen uitvoeren. Gelukkig helpt Pamela’s Tarot ons om daarachter te komen!

Wil je meer lezen over Pamela Colman Smith? Dan is het Blog van Mary K. Greer een echte aanrader! (wel in het engels). Of lees het boek ‘Secrets of the Waite-Smith Tarot‘ van Katz & Goodwin (eveneens in het engels)

Facebook Comments

Hoe denk jij hierover? Laat het me weten!

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.